СИЁСАТИ СОЗАНДАИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ — РОҲНАМОИ РУШДИ МОИ «ДАНҒАРА»

Бахшида ба 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Истиқлолиятро ҳар миллат бо арзиши хоси худ дарк мекунад. Барои мо, тоҷикон, истиқлолият пеш аз ҳама соҳибихтиёрии давлат, имкони мустақилона муайян намудани роҳи рушди кишвар ва бунёди фардои шоистаи миллат мебошад. Вале истиқлолият танҳо мафҳуми сиёсӣ нест. Арзиши воқеии он дар он зоҳир мегардад, ки ба зиндагии мардум таъсири мусбат расонад, иқтисодиёт рушд кунад, истеҳсолот афзоиш ёбад, корхонаҳои нав ба фаъолият оғоз намоянд, ҷойҳои нави корӣ таъсис дода шаванд ва соҳибкорону сармоягузорон барои фаъолияти созанда имкониятҳои бештар пайдо кунанд.
Яке аз самтҳои калидии сиёсати давлат таҳкими иқтисоди миллӣ ва рушди иқтидори истеҳсолии кишвар мебошад. Зеро истиқлолияти сиёсӣ бе такя ба иқтисоди устувор наметавонад ба таври комил ва дарозмуддат таҳким ёбад. Давлати соҳибистиқлол бояд имконияти истеҳсол, коркард, ҷалби сармоя, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва ворид намудани технологияҳои муосирро дошта бошад. Маҳз дар ҳамин замина рушди саноат, соҳибкорӣ, истеҳсолоти ватанӣ ва минтақаҳои озоди иқтисодӣ аҳамияти стратегӣ пайдо менамояд.
Имсол Ватани маҳбуби мо 35-солагии Истиқлолияти давлатии худро таҷлил менамояд. Ин сана барои ҳар як шаҳрванди кишвар муҳим ва таърихист. Барои мо, ки дар Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» фаъолият дорем, таҷлили ин ҷашни бузурги миллӣ ҳамзамон фурсати муносибест барои андеша кардан дар бораи нақши иқтисод дар таҳкими истиқлолият ва масъулияти мо дар назди фардои кишвар.
Дар тӯли сеюним даҳсолаи соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон роҳи пурпечутоб ва муҳимми давлатсозиро тай намуд. Бунёди давлатдории миллӣ, барқарор намудани сулҳу субот, ташаккули низоми нави иқтисодӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди соҳибкорӣ кори як рӯз ё як сол набуд. Имрӯз, бо назар ба натиҷаҳои бадастомада, равшан мегардад, ки истиқлолияти сиёсӣ бояд бо таҳкими заминаҳои иқтисодӣ пайваста бошад. Давлати мустақил ба иқтисоди қавӣ, истеҳсолоти рушдёбанда ва соҳибкории фаъол ниёз дорад. Маҳз бо ҳамин ҳадаф дар кишвар барои рушди минтақаҳои озоди иқтисодӣ заминаи ҳуқуқӣ ва иқтисодӣ фароҳам оварда шудааст.
Аз ин рӯ, барои мо рушди МОИ «Данғара» танҳо масъалаи афзоиши нишондиҳандаҳои истеҳсолӣ нест. Ин як қисми масъулияти мо дар раванди таҳкими иқтидори иқтисодии кишвар мебошад. Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» бо мақсади фароҳам овардани шароити мусоид барои фаъолияти соҳибкорӣ ва сармоягузорӣ, рушди истеҳсолоти саноатӣ, афзоиши иқтидори содиротӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва густариши ҳамкориҳои иқтисодӣ таъсис дода шудааст.
Минтақа бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 феврали соли 2009, №74 таъсис ёфта, дар ҳудуди ҷамоати Лоҳури ноҳияи Данғара барои фаъолияти он 541,32 гектар замин ҷудо гардидааст. Фаъолияти МОИ дар асоси санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи минтақаҳои озоди иқтисодӣ», ба роҳ монда мешавад.
Аммо арзиши воқеии минтақа на танҳо дар масоҳат ё мақоми ҳуқуқии он, балки дар он ифода меёбад, ки ин имкониятҳо то кадом андоза ба истеҳсолот, сармоягузорӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ табдил меёбанд.
Имрӯз метавон гуфт, ки ин раванд тадриҷан натиҷаҳои мушаххаси худро нишон дода истодааст. Айни замон дар ҳудуди МОИ «Данғара» 41 субъекти хоҷагидор ба қайд гирифта шудааст. Ҳаҷми умумии сармоягузориҳои ҷалбгардида ба минтақа беш аз 2,2 миллиард сомониро ташкил медиҳад.
Дар ҳафт моҳи соли 2026 ҳаҷми сармоягузории ҷалбшуда 89,2 миллион сомонӣ ва ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот 82,8 миллион сомониро ташкил додааст. Аз оғози фаъолият бошад, ҳаҷми умумии истеҳсоли маҳсулот ба 826,8 миллион сомонӣ расидааст.
Ин рақамҳо аз чанд ҷиҳат қобили арзёбӣ мебошанд. Аммо барои мо муҳимтарин маънои онҳо дар он аст, ки сармоя ба минтақа ворид гардида, истеҳсолот ба роҳ монда мешавад ва иқтидори иқтисодии минтақа тадриҷан васеъ мегардад.
Дар баробари ин, саҳми субъектҳои минтақа дар пардохтҳои андозӣ ва гумрукӣ низ назаррас мебошад. Аз оғози фаъолият пардохтҳои андозӣ 70,8 миллион сомонӣ ва пардохтҳои гумрукӣ 40,7 миллион сомониро ташкил додаанд. Дар ҳафт моҳи соли 2026 мутаносибан 9,1 миллион сомонӣ ва 1,8 миллион сомонӣ пардохтҳои андозию гумрукӣ анҷом дода шудаанд.
Аз оғози фаъолияти МОИ «Данғара» 750 ҷойи корӣ таъсис дода шуда, дар ҳафт моҳи соли 2026 шумораи ҷойҳои корӣ ба 487 адад расидааст, ки аз ин 140 ҷойи кории нав мебошанд.
Дар шароити иқтисоди муосир ҷалби сармоя рақобати ҷиддиро тақозо мекунад. Сармоягузор муҳити ҳуқуқӣ, инфрасохтор, бозор, имкониятҳои истеҳсолӣ ва дурнамои рушди лоиҳаро арзёбӣ менамояд. Аз ин рӯ, вазифаи мо танҳо даъват намудани сармоягузор нест. Вазифаи мо фароҳам овардани муҳитест, ки сармоягузор дар он имконияти татбиқи лоиҳаи худро бинад ва ба ояндаи фаъолияти худ эътимод дошта бошад.
Маъмурияти МОИ «Данғара» дар ин самт ҳамкориро бо соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ ва хориҷӣ густариш дода, дар конференсияҳо, форумҳо ва симпозиумҳои иқтисодию сармоягузорӣ иштирок менамояд, вохӯриҳои корӣ баргузор мекунад ва имкониятҳои иқтисодию истеҳсолии минтақаро муаррифӣ менамояд.
Мо бар ин назарем, ки муносибат ба сармоягузор бояд масъулиятнок ва дурбинона бошад. Сармоягузоре, ки ба истеҳсолот маблағ мегузорад, танҳо як лоиҳа татбиқ намекунад. Ӯ ба иқтисоди кишвар боварӣ изҳор мекунад. Вазифаи мо бошад, аз он иборат аст, ки ин эътимодро бо фаъолияти босамар, муносибати масъулона ва фароҳам овардани шароити зарурӣ таҳким бахшем.
Истиқлолияти сиёсӣ бояд бо таҳкими иқтидори иқтисодӣ пайваста бошад. Имрӯз дар назди иқтисоди миллӣ масъалаи истеҳсоли маҳсулоти рақобатпазир, коркарди ашёи хоми маҳаллӣ ва зиёд намудани иқтидори содиротӣ аҳамияти махсус дорад.
Фаъолияти субъектҳои МОИ «Данғара» низ ба ташкили истеҳсолоти муосир, коркарди ашёи хоми маҳаллӣ, истеҳсоли маҳсулоти рақобатпазир ва воридотивазкунанда, афзоиши содирот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардидааст.
Дар ҳудуди минтақа имкониятҳои истеҳсолӣ дар самтҳои гуногун, аз ҷумла коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, мошинсозӣ ва дастгоҳсозӣ, истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, саноати химиявӣ, коркарди ашёи хоми маҳаллӣ, истеҳсоли маводи тиббӣ ва дорусозӣ, таҷҳизоти барқӣ, маҳсулоти чӯбӣ ва нӯшокиҳо пешбинӣ шудаанд.
Ин гуногунсамтӣ барои мо имконияти муҳим мебошад. Зеро мо мехоҳем аз иқтисоди ашёи хом ба иқтисоди коркардкунанда, аз истеҳсолоти маҳдуд ба истеҳсолоти гуногунсоҳа ва аз бозори дохилӣ ба бозорҳои васеи минтақавию байналмилалӣ ҳаракат намоем.
Ҳар қадар истеҳсолот рушд кунад, ҳамон қадар талабот ба инфрасохтори муосир зиёд мегардад. Бинобар ин, рушди инфрасохтори МОИ «Данғара» яке аз самтҳои муҳими фаъолияти Маъмурият мебошад. Таъминоти устувор бо неруи барқ, оби нӯшокӣ, роҳҳои дохилӣ, низоми корезӣ, иншооти тозакунии об ва дигар инфрасохтори муҳандисӣ барои рушди минбаъдаи субъектҳои минтақа аҳамияти муҳим дорад.
Мо хуб дарк мекунем, ки корхонаи муосир бояд ба талаботи замон мутобиқ бошад. Бинобар ин, масъалаи инфрасохторро танҳо ҳамчун масъалаи техникии дохилии минтақа набояд арзёбӣ кард. Ин масъала мустақиман ба ҷалби сармоя, рушди истеҳсолот ва рақобатпазирии минтақа вобаста мебошад.
Барои он ки рушди минтақа ба таври пайдарпай ва ҳадафманд идома ёбад, Барномаи рушди МОИ «Данғара» барои солҳои 2026–2028 таҳия гардидааст. Дар ин барнома самтҳои асосии рушди иқтисодӣ, истеҳсолӣ, инфрасохторӣ ва сармоягузории минтақа муайян шудаанд.
Барои мо ин танҳо як ҳуҷҷати барномавӣ нест. Ин муайян намудани самти ҳаракат дар марҳалаи нави рушди минтақа мебошад. Ҳадаф бояд танҳо зиёд намудани шумораи корхонаҳо набошад. Муҳим он аст, ки корхонаҳо самаранок фаъолият кунанд, маҳсулоти рақобатпазир истеҳсол намоянд, ашёи хоми маҳаллӣ бештар коркард шавад, ҷойҳои нави корӣ зиёд гарданд ва маҳсулоти истеҳсолшаванда имкони баромадан ба бозорҳои хориҷиро пайдо кунад.
35-солагии Истиқлолияти давлатӣ моро водор месозад, ки ба роҳи тайкарда назар андозем, дастовардҳоро арзёбӣ кунем ва ҳамзамон аз худ бипурсем: барои ояндаи кишвар боз чӣ бояд анҷом диҳем?
Ин савол барои ҳар як соҳа муҳим аст. Барои мо низ. Мо бояд ҳар як имконияти иқтисодиро ба натиҷаи воқеӣ табдил диҳем; сармояро ба истеҳсолот, истеҳсолотро ба маҳсулоти рақобатпазир, маҳсулотро ба бозор ва рушди истеҳсолиро ба беҳтар гардидани сатҳи зиндагии мардум пайванд диҳем.
Дар ин раванд қонунмандӣ, масъулиятшиносӣ, шаффофият ва муносибати дуруст ба соҳибкорону сармоягузорон бояд арзиши доимии фаъолияти мо бошад. Зеро иқтисоди муосир танҳо бо сармоя сохта намешавад. Он ба эътимод, масъулият, дониш, технология ва фарҳанги баланди идоракунӣ ниёз дорад.
Имрӯз мо ба натиҷаҳои муайян ноил гардидаем, вале аз онҳо қаноатманд шудан маънои бозистоданро дорад. 41 субъекти хоҷагидор, беш аз 2,2 миллиард сомонӣ сармоягузорӣ, 826,8 миллион сомонӣ маҳсулоти истеҳсолшуда ва садҳо ҷойи корӣ дастовардҳои муҳими минтақа мебошанд.
Мо ният дорем, ки дар марҳалаи минбаъда барои ҷалби сармояҳои нав, рушди истеҳсолоти муосир, васеъ намудани доираи субъектҳои минтақа, беҳтар намудани инфрасохтор, зиёд кардани ҷойҳои корӣ ва афзоиши ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти рақобатпазир тадбирҳои заруриро идома диҳем.
МОИ «Данғара» бояд майдоне бошад, ки соҳибкор дар он ташаббуси худро амалӣ созад, сармоягузор дар он имконияти рушди дарозмуддатро бинад ва коргар дар он ҷойи кори устувор пайдо кунад.
Вақте дар бораи рушди МОИ «Данғара» сухан мегӯем, пеш аз ҳама бояд ба таваҷҷуҳ ва дастгирии пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ишора намоем. Зеро минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар сиёсати иқтисодии давлат ҷойгоҳи махсус дошта, ҳамчун яке аз воситаҳои муҳими рушди истеҳсолот, ҷалби сармоя ва фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ ба ҳисоб мераванд.
Пешвои миллат дар солҳои соҳибистиқлолӣ борҳо ба масъалаҳои рушди истеҳсолоти ватанӣ, дастгирии соҳибкорон, ҷалби сармоя ва истифодаи имкониятҳои дохилии кишвар таваҷҷуҳ зоҳир намудаанд. Дар суханрониҳо ва мулоқотҳояшон бо соҳибкорон пайваста таъкид менамоянд, ки рушди иқтисод танҳо бо воридоти мол таъмин намешавад. Зарур аст, ки дар дохили кишвар истеҳсолот рушд ёбад, ашёи хоми маҳаллӣ коркард шавад, технологияҳои муосир ворид гарданд ва маҳсулоти рақобатпазир истеҳсол карда шавад. Минтақаҳои озоди иқтисодӣ маҳз барои амалӣ намудани чунин ҳадафҳо имкониятҳои хуб фароҳам меоранд.
Дар ин миён, МОИ «Данғара» низ аз таваҷҷуҳи бевоситаи Пешвои миллат бархӯрдор аст. Ташрифи Сарвари давлат ба минтақа ва шиносоӣ бо фаъолияти субъектҳои он барои аҳли МОИ «Данғара» рӯйдоди муҳим мебошад. Чунин ташрифҳо барои соҳибкорон ва кормандони минтақа эҳсоси масъулиятро бештар менамоянд.
Ҳангоми ташриф ба МОИ «Данғара» Пешвои миллат бо фаъолияти корхонаҳо, раванди истеҳсолот ва имкониятҳои рушди минбаъдаи минтақа шинос мешаванд. Ба истифода супоридани корхонаҳои нав бо иштироки Сарвари давлат низ аз таваҷҷуҳи хос ба рушди истеҳсолоти саноатӣ дар ин минтақа шаҳодат медиҳад. Барои соҳибкор чунин дастгирӣ пеш аз ҳама ба маънои эътимод ба ташаббуси созанда ва меҳнати истеҳсолӣ мебошад.
Пешвои миллат ҳамеша ба соҳибкорон таъкид менамоянд, ки имкониятҳои фароҳамовардаи давлат бояд пеш аз ҳама барои рушди истеҳсолот ва беҳтар намудани шароити зиндагии мардум истифода шаванд. Ин талабот барои субъектҳои МОИ «Данғара» низ аҳамияти бевосита дорад. Зеро ҳар як корхона бояд на танҳо барои соҳибмулкаш фоидаовар бошад, балки дар рушди иқтисоди миллӣ, таъсиси ҷойҳои корӣ ва истеҳсоли маҳсулоти зарурӣ саҳм гузорад.
Ба андешаи мо, яке аз муҳимтарин паҳлуҳои таваҷҷуҳи Пешвои миллат ба минтақаҳои озоди иқтисодӣ ҳамин аст, ки онҳо ба соҳибкор имконияти кор кардан, ба сармоягузор имконияти татбиқи лоиҳа ва ба давлат имконияти рушди истеҳсолоти ватаниро фароҳам месозанд. Вақте ин се омил бо ҳам пайваст мешаванд, минтақаи озоди иқтисодӣ метавонад ба муҳаррики воқеии рушди иқтисодӣ табдил ёбад.
Дар арафаи 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ рушди МОИ «Данғара» аз ҷумлаи он дастовардҳоест, ки имкониятҳои иқтисодии даврони соҳибистиқлолиро инъикос менамояд. Ва дар ин раванд саҳми Пешвои миллат пеш аз ҳама дар он ифода меёбад, ки бо сиёсати дурбинонаи худ барои рушди минтақаҳои озоди иқтисодӣ замина гузоштанд, ба онҳо таваҷҷуҳи бевосита зоҳир намуданд ва рушди истеҳсолоту соҳибкориро ҳамчун яке аз роҳҳои асосии таҳкими иқтисоди миллӣ пайваста дастгирӣ мекунанд.
Барои мо ин дастгирӣ як паёми равшан дорад: имконият ҳаст, шароит ҳаст, акнун натиҷаи кор аз масъулият ва заҳмати худи мост. МОИ «Данғара» дар оянда низ аз ин имкониятҳо самаранок истифода намуда, дар рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таҳкими иқтисоди пурқуввати Тоҷикистон саҳми сазовори худро мегузорад.
Истиқлолият барои мо арзиши муқаддас аст. Аммо арзишҳои бузург бо сухан танҳо ҳифз намешаванд. Онҳоро бо фаъолияти созанда, меҳнати содиқона, масъулияти шаҳрвандӣ ва саҳм гузоштан дар рушди давлат таҳким мебахшанд.
Имрӯз, ки Ватани маҳбуби мо 35-солагии Истиқлолияти давлатии худро таҷлил менамояд, ҳар як дастоварди иқтисодӣ, ҳар корхонаи нав, ҳар ҷойи корӣ ва ҳар лоиҳаи сармоягузории амалӣ намунаи воқеии саҳм гузоштан дар ободии Ватан мебошад. Мо ифтихор дорем, ки МОИ «Данғара» дар ин раванди бузурги созандагӣ саҳми худро мегузорад.
Дар назди мо ҳадафҳои бузург қарор доранд. Мо ба оянда бо эҳсоси масъулият менигарем. Зеро бунёди иқтисоди пурқувват кори як рӯзу ду рӯз нест. Ин раванди пайвастаест, ки аз иродаи сиёсӣ, заҳмати созанда, соҳибкории масъул ва истифодаи оқилонаи имкониятҳои миллӣ сарчашма мегирад.
35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар яки мо на танҳо ҷашни бузурги миллӣ, балки фурсати муносиб барои андешидан дар бораи масъулияти имрӯза ва вазифаҳои фардо мебошад. Мо хуб медонем, ки ободии Ватан ва рушди иқтисоди кишвар аз меҳнати ҳар як шаҳрванд, муносибати масъулона ба вазифа ва омодагии ҳар як инсон барои саҳм гузоштан дар пешрафти ҷомеа вобаста аст.
Мо, кормандони Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара», бо дарки масъулияти шаҳрвандӣ ва эҳсоси баланди садоқат ба Ватан минбаъд низ бо пуштибонӣ аз сиёсати хирадмандона ва дурбинонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои рушди истеҳсолот, ҷалби сармоя, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва таҳкими иқтидори иқтисодии кишвар аз тамоми имкониятҳои мавҷуда самаранок истифода хоҳем бурд.
Мо бовар дорем, ки бо меҳнати содиқона, ташаббусҳои созанда ва масъулияти баланди касбӣ метавонем дар пешрафти Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» ва дар маҷмӯъ, дар рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол саҳми бештар гузорем.
Камари ҳиммат баста, бо рӯҳияи созандагӣ ва эътимод ба фардои неки Ватан, барои ободии диёри маҳбуб ва таҳкими иқтисоди пурқуввати миллӣ пайваста талош хоҳем кард.
Мо ба оянда бо эътимод менигарем. Зеро медонем, ки Ватани ободу пешрафтаро танҳо бо меҳнат, масъулият, ташаббус, садоқат ва амалҳои созанда бунёд мекунанд. Аз ҳамин рӯ, мо бо такя ба имкониятҳои даврони соҳибистиқлолӣ ва бо эҳсоси баланди масъулият дар назди давлату миллат минбаъд низ барои рушду пешрафти Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» ва дар маҷмӯъ, барои таҳкими Тоҷикистони соҳибиқтидор, ободу осуда ва пешрафта саҳми арзандаи худро хоҳем гузошт

Роҳбари Маъмурияти минтақаи озоди иқтисодии,,Данғара”
Собирзода Ҷамшед Абдусаид.